از زمانی که جرج لیکاف و مارک جانسون در کتاب استعاره هایی که با آنها زندگی می کنیم (1980م. )بحث استعاره مفهومی را مطرح کرده اند، نزدیک به چهار دهه می گذرد که در این سال های نسبتا طولانی، نظریه آنان طرفداران بسیاری یافته و در بررسی های زبانی و پژوهش های ادبی فارسی نیز نگاه به اندیشه این دو زبان شناس آمریکایی، جایگاه ویژه ای پیدا کرده است. در این مقاله، ابتدا اشاره ای به این نکته می شود که این دو صاحب نظر، درواقع مبدع و بنیان گذار استعاره مفهومی نبوده اند و همان طور که ریچاردز گفته است، سابقه این گونه از استعاره به زمانی بسیار دورتر بازمی گردد؛ سپس، به مدد دیدگاه های صاحب نظران اسلامی و غربی بلاغت و تعاریفی که از استعاره ادبی و استعاره مفهومی به دست داده اند، به تفاوت های این دو نوع از استعاره پرداخته می شود تا بر این نکته تاکید شود که هر یک از این دو تعریف از استعاره باید در جای خود پذیرفته شوند و نمی توان با پذیرش یکی، دیگری را نادیده گرفت. یکی دانستن این دو مقوله، ارزش ذاتی و استقلال هر دو را مختل می کند و حتی ممکن است ذهن را به انتخاب یکی و نادیده گرفتن دیگری واردار کند؛ همچنان که این اتفاق کمابیش رخ داده است، یا دست کم کسانی به دنبال رقم زدن چنین اتفاقی بوده اند. از یک سو، اصرار جرج لیکاف در مقاله «نظریه معاصر استعاره» (1993م. ) برای نادرست دانستن تعریف های سنتی استعاره و از سوی دیگر، اقبال شیفته واری که طی سالیان اخیر به استعاره مفهومی شده است، از علل شکل گیری این مقاله بوده اند. با این حال، در این نوشته، با دیده انکار به هیچ یک از دو مقوله نگاه نکرده ایم و برای تثبیت جایگاه هر دو مفهوم تلاش شده است. بنابراین، دستاوردهای استعاره مفهومی، هم در زبان و هم در ادبیات تبیین شده و این نتیجه حاصل شده است که این گونه نوظهور، بدون آنکه عرصه را بر استعاره ادبی تنگ کند، می تواند در پژوهش های زبانی و ادبی، ابزار بسیار مناسبی باشد.

یکی از جلوه های هنر بیانی در قرآن کریم، کاربردِ استعاره در تبیین مفاهیم است و از آن میان، استعارۀ تبعیه در فعل به دلیل وجود پیچیدگی های زیاد در مسیر کشف معنای مقصود، اهمیت خاصی دارد. مسئلۀ مهم مغفول مانده دربارۀ این نوع از استعاره، جامع مشترک میان مستعارٌله و مستعارمنه است. دانشمندان حوزۀ بلاغت در تقسیم بندی های خود، به وجود جامع مفرد میان طرفین استعاره قائل اند؛ اما ظاهراً این موضوع را می توان بازخوانی کرد و نگاهی نو به جامع استعارۀ تبعیه انداخت. این پژوهش بر آن است تا با استفاده از روش توصیفی تحلیلی پس از ذکر دیدگاه اندیشمندان حوزۀ بلاغت دربارۀ تقسیم بندی های استعاره براساس جامع، مفرد یا مرکب بودن وجه مشترک میان طرفین تشبیه را براساس محور همنشینی و جانشینی نمایان سازد و تأثیر آن را بر ترجمۀ آیات نشان دهد. یافته های پژوهش نشان می دهند با توجه به عملکرد فعل در روند معنارسانی و ارتباطش با سایر الفاظِ کاربردی در جمله و نیز با توجه به تفاوت فعل «حاضر و غائب» در یک عبارت، جامع مشترک در استعارۀ تبعیه، مرکب است و می توان این نوع از استعاره ها را «شبه تمثیل» در نظر گرفت که این امر سبب می شود تصویرگری قرآن در ترجمۀ آیات نمود بهتری یابد.

فهم معنای زبانِ انسان برای ماشین همواره با چالش هایی رو به رو است. استعاره نیز یکی از موضوع های دشوار در پردازش معنایی است. درک استعاره در ارتقا و توسعة فعالیت های حوزة پردازش زبان طبیعی اهمیت فراوانی دارد. مقالة حاضر به معرفی روشی برای شناسایی استعاره ها در زبان فارسی می پردازد. هدف این مقاله، پیشنهادِ شیوه نامه ای است که به کمک آن بتوان پیکره ای برای استعاره های فارسی تدوین کرد. برای انجام چنین کاری نیاز است که ملاک هایی برای شناسایی و برچسب گذاری استعاره معرفی شود. روال شناسایی استعاره ی دانشگاه آزاد آمستردام (ام. آی. پی. وی. یو) می تواند انواع استعاره را شناسایی کند و در ساخت پیکرة استعاره نیز از آن می توان بهره برد. مبنای مقالة حاضر نیز همین روال شناسایی است. بهره گیری از این روال از دو جهت مفید است: نخست، به کمک این روال می توان پیکره ای از استعاره های فارسی تهیه کرد، دوم، به پژوهشگران حوزة استعاره، به ویژه زبان شناسان پیکره ای، کمک می کند که با روایی و پایایی مطلوبی استعاره های فارسی را تحلیل کنند. لازم به گفتن است که برای آزمودن کارآیی روال پیشنهادی، پیکره ای از داده های فارسی (متون خبری و دانشگاهی) گردآوری و توسط سه کارشناس برچسب گذاری شده و یافته های مطلوبی (ضریب کاپای 0. 964) به دست آمده است که در پژوهشی جداگانه به آن خواهیم پرداخت.

Wheat ground beetle Zabrus tenebrioides (Goeze) (Coleoptera: Carabidae) is an important wheat pest in Iran and some regions of the world. This pest causes damage to wheat by feeding on the root, stalk, and leaves. Farmers try to control this pest by the foliar application of different insecticides, but this method causes damage to the environment. To find an effective method to control this pest, the thiamethoxam insecticide (Cruiser®) efficiency was evaluated using seed treatment in this study. An experiment based on a randomized complete block design with four treatments and four replications was conducted in a field in Ramhormoz city, Khuzestan province (Iran). The treatments were 150 and 200 ml of thiamethoxam plus 2350 ml of water for seed treatment, 2,000 ppm of diazinon by field spraying at the wheat tillering stage, and a control. The results indicated that the average plant density in 150 and 200 ml of thiamethoxam (333.58 and 333.28 plant/m2, respectively) was more than those of diazinon (258.28 plant/m2) and the control (182.12 plant/m2). The average ear density in 150 and 200 ml of thiamethoxam (513.78 and 506.12 plant/m2, respectively) was more than those of diazinon (321.22 plant/m2) and the control (260.86 plant/m2). According to the present results, farmers can use 150 ml of thiamethoxam plus 2350 ml of water for 100 kg of seeds to control this pest by seed treatment.

در نوشته حاضر ، سعی بر آن است معلوم شود چه عامل یا عواملی در مرگ استعاره و واژگانی شدن مفهومی استعاری دخیل است. برای نیل به این هدف ، ابتدا به آنچه در میان محققان به مثابه تعریفی برای استعاره ذکر شده است ، اشاره خواهد شد. سپس کوشش خواهد شد ، به فرآیند شکل گیری استعاره اشاره شود و معلوم گردد تفاوت میان "استعاره زنده" و "استعاره مرده" چیست و چگونه استعاره ای زنده به چند معنایی واژگانی تغییر هویت می دهد و به فرهنگهای لغت راه می یابد.

از آنجایی که استعاره در زبان رخ می دهد، می تواند برای شناخت ایدئولوژی ابزار مناسبی باشد.انتخاب استعاره های متفاوت در متن توسط کاربران زبان، نشان دهنده ایدئولوژی غالب کاربران است، در عین حال ایدئولوژی های متفاوت درجهت نهادینه کردن باورهای بنیادینشان می توانند به تولید استعاره های متفاوت دست بزنند. در این مقاله، از راه بررسی کارکردهای استعاره در دستگاه ایدئولوژی و همچنین نقش استعاره در بافت اجتماعی پیوند میان استعاره و ایدئولوژی مطالعه می شود.

در این نوشته پس از بررسی مختصری در باب وجوه مختلف پدیده استعاره و مروری کوتاه بر سیر تحول این مفهوم، به دو رویکرد قرن بیستمی به استعاره (متعلق به بلک و دیویدسن) اشاره خواهد شد. آن گاه به بررسی نقش استعاره در فلسفه علم می پردازیم. ابتدا نشان خواهیم داد که استعاره چگونه نقش پر کردن خلاهای زبانی علم را بر عهده دارد: زبان علم بدون استعاره نمی تواند هم پای محتوای رو به توسعه آن پیش رود. آن گاه به مقوله مهم تر جایگاه استعاره در توسعه نظریه های علمی و نقش استعاره در پیشرفت علم خواهیم پرداخت. استدلال اصلی این نوشته آن است که نه الگوی بلک و نه الگوی دیویدسن نمی توانند به تنهایی از عهده نشان دادن نقش استعاره در علم برآیند. پیشنهاد نگارنده آن است که تلفیقی از این دو دیدگاه لازم است تا بتوان دو مرحله مهم پیشرفت علم را توضیح داد. الگوی دیویدسن برای توضیح نقش راهنما و سرنخ بودن استعاره مناسب است و الگوی بلک برای توضیح نقش شناختی استعاره در علم کارآمد خواهد بود.

سازوکار استعاری ذهن در معنابخشی به جهان، نقطه محوری این تحقیق است. نظریه معاصر استعاره که نقش استعاره را در معنابخشی به جهان اطراف مطرح می کند، یکی از دستاوردهای مهم زبان شناسی شناختی است. از میان انواع استعاره های مفهومی که این نظریه به تشریح آن ها می پردازد، استعاره های جهتی به آن نوع از استعاره اشاره دارد که پدیدارهای جهان را به واسطه جهات، برای ما معنادار می کند. آن چنان که در این تحقیق نشان داده ایم، شاید برای شمار بسیاری از اهالی زبان، آشکار نباشد که چگونه پدیده های طبیعی، به دلیل جایگاه قرارگیری شان در جهات، با مفاهیم انتزاعی مرتبط دانسته می شوند و به صفاتی متصف می شوند که هرچند در عمیق ترین لایه های دانش زبانی ما نهفته است، در حقیقت هیچ ارتباط ذاتی میان آن صفات و آن پدیده های طبیعی وجود ندارد. در تحقیق حاضر، با ارایه نمونه هایی از بزرگ ترین متون ادبی فارسی نشان داده ایم که چگونه بشر، مفاهیمی را از حوزه تجربه های دینی، معنوی، فیزیکی، عاطفی، جنسیتی و. . . به عاریه می گیرد و بر پدیده های جهان طبیعی فرامی افکند. همچنین کوشیده ایم تبیین کنیم که این فراافکنی بر مبانی مربوط به جهت و جهتمندی استوار است. این نمونه ها در عین حال که روند معنادار شدن جهان از طریق استعاره را بر ما روشن می سازند، نقش انکارناپذیر متن ها را در تثبیت استعاره ها، نهادینه شدن آن ها و ابلاغ آن ها به گویندگان اعصار بعد بازگو می کنند.